Z wiekiem człowiek zaczyna rozmawiać ze swoim ciałem częściej niż z sąsiadem zza ściany. Kolano coś mruknie przy wstawaniu, plecy zaprotestują przy wiązaniu butów, a rano – zwłaszcza zimą – człowiek przez chwilę stoi przy łóżku i zastanawia się, czy już wstał, czy jeszcze nie. I to wcale nie jest dramatyczne. To raczej… codzienność. Taka zwykła, nie z podręcznika.
Pamiętam mojego ojca. Do osiemdziesiątki chodził szybciej ode mnie, a ja przecież byłem „w sile wieku”. Nie miał karnetu na siłownię, nie znał słowa stretching. Po prostu codziennie coś robił. To słowo „codziennie” jest tu ważniejsze niż wszystkie modne hasła. On się ruszał, bo trzeba było: do sklepu, do ogródka, do piwnicy po ziemniaki. A przy okazji utrzymywał sprawność. Bez fanfar.
Dziś jest trochę inaczej. Mamy wygodne windy, zakupy z dowozem, pilot do telewizora i telefon, który załatwi pół spraw urzędowych. Wygoda jest cudowna, nie będę udawał, że nie. Ale wygoda ma swoją cenę. Ciało, które nie jest używane, zaczyna się wycofywać. Najpierw powoli. Potem szybciej.
Nie chodzi o to, żeby nagle zapisywać się na maraton albo – uchowaj Boże – próbować udowadniać wnukom, że jeszcze damy radę na rolkach. Chodzi o ruch prosty. Spacer. Zwykły, bez sportowego zegarka. Wystarczy pół godziny dziennie. Nawet z przystankiem na ławce, żeby popatrzeć na ludzi. Każdy to zna, prawda? To uczucie, kiedy po kilku minutach marszu oddech się wyrównuje, a w głowie robi się jaśniej.
Dobre są też ćwiczenia równowagi. O tym mówi się mniej, a szkoda. Wystarczy stanąć przy kuchennym blacie i spróbować przez chwilę ustać na jednej nodze. Niby nic, a mięśnie głębokie pracują jak szalone. Albo wchodzenie po schodach zamiast jazdy windą – jeśli zdrowie pozwala. Schody to darmowa siłownia, tylko trochę bardziej zadyszana.
Znam panią Halinę z mojego osiedla. Ma siedemdziesiąt osiem lat i dwa razy w tygodniu chodzi na gimnastykę dla seniorów w domu kultury. Mówi, że idzie tam nie tylko po ruch, ale po śmiech. Bo ćwiczenia ćwiczeniami, a rozmowy po zajęciach są równie ważne. I coś w tym jest. Samotność usztywnia człowieka nie mniej niż brak ruchu. Ciało i głowa to nie są oddzielne sprawy, choć lekarze czasem traktują je osobno.
Oczywiście, trzeba słuchać swojego organizmu. Ból to nie jest sygnał do bohaterstwa. Jeśli coś kłuje, ciągnie, promieniuje – warto zapytać lekarza czy fizjoterapeutę. Ćwiczenia powinny pomagać, nie szkodzić. I nie ma wstydu w tym, że ktoś zaczyna od bardzo małych kroków. Od kilku przysiadów przy krześle. Od krążenia ramion przy otwartym oknie, gdy pachnie świeżym chlebem z piekarni za rogiem.
Jest jeszcze jedna rzecz, o której rzadko się mówi: regularność ważniejsza niż intensywność. Lepiej ruszać się codziennie po trochu niż raz w tygodniu „nadrobić” wszystko i potem przez trzy dni narzekać na zakwasy. Ciało lubi rytm. Lubi powtarzalność. Trochę jak my, gdy mamy swoje stałe pory herbaty i wiadomości.
Czasem słyszę: „W moim wieku to już nie ma sensu”. I wtedy robi mi się trochę smutno. Bo sens jest zawsze. Nie chodzi o to, żeby wrócić do formy sprzed czterdziestu lat. Chodzi o to, żeby samodzielnie wstać z fotela, wejść do autobusu, nie bać się nierównego chodnika. Sprawność to nie rekordy, tylko niezależność. A niezależność smakuje lepiej niż niejedno zwycięstwo.
Sam też miewam dni, kiedy nie chce mi się wyjść. Deszcz stuka w parapet, kolano przypomina o dawnym urazie, a kanapa wydaje się najrozsądniejszym wyborem. Ale zwykle po dziesięciu minutach spaceru jestem sobie wdzięczny. Za ten mały wysiłek. Za to, że nie odpuściłem.
Na koniec powiem coś prostego: ruch to nie luksus dla młodych. To narzędzie, które pozwala nam dłużej być sobą. We własnym tempie, bez porównań, bez presji. I jeśli mamy coś zrobić dla siebie dziś – nie jutro, nie od poniedziałku – to może właśnie wstać z krzesła i przejść się kawałek. Nawet dookoła bloku. Bo sprawność nie przychodzi znikąd. Ona przychodzi z małych, powtarzanych kroków. I zostaje z nami, jeśli o nią dbamy.
