Objawy i zapobieganie zmniejszeniu oraz osłabieniu siły mięśni u seniorów

Proces starzenia wiąże się z licznymi zanikami oraz upośledzeniem funkcji tkanek i narządów. Mięśnie szkieletowe w wieku podeszłym tracą masę, stają się mniej wytrzymałe i wydajne. Te niekorzystne zmiany doprowadzają do upośledzenia sprawności fizycznej, a nawet inwalidztwa osób starszych. Zmniejszenie masy mięśni szkieletowych ze współwystępującym osłabieniem mięśniowym lub obniżoną sprawnością fizyczną, nazywamy sarkopenią. U młodych osób całkowita masa mięśni szkieletowych stanowi 45% ciężaru ciała i zmniejsza się do około 27% u osób po 70 roku życia. Począwszy od wieku średniego, co roku człowiek traci koło 1% masy mięśniowej. Spadek siły mięśniowej między 50 a 70 rokiem życia wynosi 30% i kolejne 30% między 70 a 80 rokiem życia. Sarkopenia może wynikać z różnych przyczyn, a jej następstwa mogą być odmienne. Jeśli poza wiekiem i predyspozycjami genetycznymi nie zdiagnozowano żadnych czynników etiologicznych sarkopenii, określa się ją jako pierwotną, a w przypadku zdiagnozowania jej pochodzenia mówimy o sarkopenii wtórnej. Wtórna sarkopenia występuje w przebiegu chorób zapalnych (reumatoidalne zapalenie stawów) oraz wyniszczających (niewydolność serca, choroba nowotworowa). Za ważny czynnik progresji sarkopenii uznaje się anoreksję. Na pojawienie się zaburzeń odżywiania w wieku podeszłym wpływają takie czynniki jak: zmiany hormonalne, gorsze odczuwanie smaku i zapachu, zły stan uzębienia, otępienie, depresja, przyjmowane leki, samotność, ubóstwo. Brak regularnego skurczu mięśni powoduje ich stopniowy zanik i zmniejszenie siły mięśni. Przy małej aktywności fizycznej, wynikającej z własnego wyboru lub z choroby dochodzi też do przyrostu tkanki tłuszczowej w obrębie mięśni i wątroby, co skutkuje rozwojem insulinooporności.
Objawy sarkopenii to osłabienie mięśniowe, szybko występujące zmęczenie, niska wytrzymałość na wysiłek, zaburzenia równowagi i koordynacji ruchowej, chudnięcie. Czasami dochodzi do zaburzeń defekacji i utrudnionego oddychania, co jest konsekwencją osłabienia przepony. Utrata masy mięśniowej oznacza również zmniejszenie rezerw energetycznych, co prowadzi do zaburzeń termoregulacji i braku gorączki jako sygnału obronnego przy zakażeniach. Chorzy z ciężką sarkopenią są niezdolni do samodzielnego funkcjonowania, pojawia się zależność od innych. Często dochodzi też do wystąpienia apatii, depresji, zaburzeń lękowych. Do innych powikłań sarkopenii zalicza się rozwój osteoporozy, upadki i urazy. Ryzyko złamania szyjki kości udowej jest bardziej związane z obniżoną siłą i masą mięśniową niż z całkowitą masą ciała. Sarkopenia zwiększa częstość hospitalizacji pacjentów, stwarza konieczność zapewnienia opieki długoterminowej.
Ważnym zadaniem terapeutycznym jest zmiana stylu życia seniorów polegająca na zwiększeniu aktywności fizycznej w połączeniu z właściwie dobranym pod względem jakości sposobem żywienia. Jedynie trening oporowy (siłowy) jest udowodnionym sposobem walki z sarkopenią, prowadzącym do utrzymania samodzielności i dobrego samopoczucia. Dzięki ćwiczeniom oporowym można uzyskać przyrost masy i siły mięśniowej. Trening siłowy u seniorów skutkuje poprawą zdolności chodzenia, wchodzenia po schodach, zachowania równowagi, podnoszenia cięższych przedmiotów. Optymalne efekty można uzyskać stosując przemyślany i racjonalny trening mieszany oporowo-wytrzymałościowy. Odpowiedniej dieta bez treningu oporowego jest mało skuteczna w przeciwdziałaniu sarkopenii. Spożywanie przez osoby starsze około 20-30 gram białka z każdym posiłkiem daje maksymalny efekt pobudzający syntezę białek mięśniowych. Mało efektywne jest przyjmowanie białka ponad zalecane dzienne spożycie.






Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *